رمضان؛ سپری برای آرامش اجتماعی در روزهای جنگ

به گزارش تجارت جنوب آنلاین از قزوین، «جنگ رمضان» که در ماه ضیافت الهی بر کشور تحمیل شد، اگرچه با فشارهای اقتصادی و تهدیدات امنیتی همراه بود، اما در بطن خود، شاهد پویایی‌های اجتماعی بودیم که می‌تواند الگویی برای کاهش آسیب‌های اجتماعی در بحران‌ها باشد.

شاید مهم‌ترین دستاورد این ایام، بازتولید سرمایه اجتماعی در میان اقشار مختلف بود. برخلاف پیش‌بینی برخی تحلیلگران از موج مهاجرت، شاهد بازگشت داوطلبانه ایرانیان مقیم خارج به کشور بودیم تا در کنار خانواده‌های خود بمانند .

این همبستگی، محدود به مرزها نبود و در جریان اعتراضات و انفعالات بین‌المللی نیز بازتاب یافت.

از منظر فرهنگی، جنگ فرصتی برای ارتقای هویت زن مسلمان فراهم آورد. زن ایرانی که الگوی «سوم» را در این برهه به نمایش گذاشت، نه زن کالای مصرف‌شده غربی بود و نه زن سنتی شرقیِ فاقد عاملیت اجتماعی .

حضور فعال زنان در عرصه‌های اجتماعی و پایداری، الگویی از «تکامل» را ارائه داد که می‌تواند به‌مثابه سرمایه‌ای برای کاهش آسیب‌های هویتی در جامعه عمل کند.

با این حال، نباید از هزینه‌های سنگین این جنگ غافل شد.

فشار معیشتی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل آسیب‌های اجتماعی، به شدت افزایش یافت. افزایش سرسام‌آور قیمت مواد غذایی، دارو و کاهش شدید قدرت خرید، چالش‌آفرین بود .

به‌طوری که بسیاری از خانواده‌ها مجبور به حذف مواد پروتئینی از سبد غذایی خود شدند و معضل «گرسنگی پنهان» (کمبود ریزمغذی‌ها) را تجربه کردند . این فشارها، در کنار اختلال در اینترنت و تعطیلی کسب‌وکارها، می‌توانست به سرخوردگی اجتماعی دامن بزند.

اما نکته قابل تأمل، واکنش هوشمندانه جامعه در برابر این فشارهاست. مردم با حضور در میادین و تجمعات همبستگی، مانند اجتماعات شبانه در میدان انقلاب، تلاش کردند تا «ریتم» زندگی عادی خود را حفظ کنند . این رفتارها نشان می‌دهد که در شرایط بحران، تاب‌آوری اجتماعی تا چه حد می‌تواند از شدت آسیب‌های روحی و روانی بکاهد و حس تعلق و امید را زنده نگه دارد.

در نهایت، جنگ رمضان به ما آموخت که کاهش آسیب‌های اجتماعی در بحران‌ها، صرفاً با سیاست‌های حمایتی دولت میسر نمی‌شود، بلکه نیازمند سرمایه اجتماعی قوی، همبستگی ملی و بازتعریف هویتی است که در این ایام، به‌خوبی در میان مردم ایران به نمایش درآمد.