مدیرکل هواشناسی هرمزگان هشدار داد؛ ال‌نینو به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش بارش نیست

به گزارش تجارت جنوب آنلاین از هرمزگان، مجید بیجندی صبح چهارشنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه، ضمن تشریح وضعیت بارش‌ها و دمای استان در سال آبی گذشته، به بررسی آثار احتمالی ال‌نینو بر شرایط جوی هرمزگان پرداخت و بر ضرورت توجه به هشدارهای هواشناسی، آمادگی دستگاه‌های اجرایی و اطلاع‌رسانی دقیق به شهروندان تأکید کرد.

وی با اشاره به احتمال وقوع بارش‌های رگباری و سیلاب‌های مقطعی در برخی مناطق استان اظهار کرد: ال‌نینو یکی از عوامل مؤثر بر شرایط اقلیمی است، اما برای شکل‌گیری بارش‌های مؤثر، مجموعه‌ای از شرایط جوی و اقیانوسی باید به‌طور هم‌زمان فراهم شود.

ال‌نینو چیست و چه تأثیری بر بارش‌های هرمزگان دارد؟

مدیرکل هواشناسی هرمزگان با تشریح ماهیت پدیده ال‌نینو اظهار کرد: این پدیده یکی از چرخه‌های مهم اقلیمی جهان است که با افزایش دمای سطح آب در بخش‌هایی از اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد و از طریق تغییر در گردش عمومی جو، می‌تواند الگوهای بارش و دما را در مناطق مختلف جهان تحت تأثیر قرار دهد.

بیجندی با اشاره به سه وضعیت خنثی، ال‌نینو و لانینا افزود: در شرایط خنثی، دمای سطح آب اقیانوس آرام در محدوده مورد بررسی نزدیک به میانگین بلندمدت است؛ در ال‌نینو با افزایش دمای سطح آب مواجه هستیم و در لانینا، دمای سطح آب در همان محدوده کاهش می‌یابد.

وی با بیان اینکه ال‌نینو معمولاً در بازه‌های زمانی حدود دو تا هفت سال رخ می‌دهد، تصریح کرد: آثار این پدیده در مناطق مختلف جهان یکسان نیست و ممکن است در برخی مناطق به افزایش بارش و در مناطق دیگر به کاهش بارندگی یا تشدید خشکسالی منجر شود.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان ادامه داد: برای ارزیابی اثر ال‌نینو بر بارش‌های استان، باید علاوه بر وضعیت این پدیده، شرایط گردش عمومی جو، وضعیت رطوبتی اقیانوس هند، نوسان دوقطبی اقیانوس هند و شاخص نوسان مادن ـ جولیان نیز مورد بررسی قرار گیرد.

وی تأکید کرد: حتی در صورت تقویت ال‌نینو، وقوع بارش‌های مؤثر به انتقال رطوبت، فعالیت سامانه‌های بارشی و فراهم شدن شرایط مناسب در لایه‌های مختلف جو وابسته است؛ بنابراین، پیش‌بینی شرایط جوی هرمزگان باید بر پایه مجموعه‌ای از شاخص‌های اقلیمی و داده‌های هواشناسی انجام شود.

تجربه سال‌های گذشته؛ ال‌نینو در هرمزگان همیشه الگوی یکسانی نداشته است

بیجندی با اشاره به سابقه وقوع این پدیده در هرمزگان گفت: بررسی داده‌های اقلیمی سال‌های گذشته نشان می‌دهد که ال‌نینو در دوره‌های مختلف بر شرایط بارشی استان تأثیر گذاشته، اما زمان، میزان و پراکنش بارش‌ها در این دوره‌ها متفاوت بوده است.

وی با اشاره به دوره ال‌نینوی سال ۱۳۷۶ اظهار کرد: در آن دوره، بارش‌ها از آبان تا اسفند ادامه داشت و در برخی ایستگاه‌های هواشناسی استان مقادیر قابل‌توجهی بارندگی ثبت شد.

به گفته مدیرکل هواشناسی هرمزگان، مجموع بارش ثبت‌شده در ایستگاه قشم در آن دوره حدود ۳۴۲ میلی‌متر، در میناب حدود ۳۵۳ میلی‌متر و در بندرعباس حدود ۳۲۴ میلی‌متر گزارش شده است. همچنین در ایستگاه قشم، بارش ۸۵ میلی‌متری در یک شبانه‌روز به ثبت رسید.

وی افزود: در دوره ال‌نینوی سال ۱۳۹۴، بارش‌ها از آبان آغاز شد و تا فروردین ادامه یافت، اما زمان وقوع بارش‌های بیشینه با دوره قبل تفاوت داشت. در سال ۱۴۰۲ نیز الگوی بارش متفاوت بود؛ به‌گونه‌ای که سهم بارش آبان محدودتر بود و بیشترین بارش در بهمن‌ماه ثبت شد.

بیجندی خاطرنشان کرد: این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که حتی در دوره‌های وقوع ال‌نینو نیز نمی‌توان زمان و میزان بارندگی را تنها بر اساس این پدیده پیش‌بینی کرد و برای دستیابی به برآورد دقیق‌تر، باید سایر عوامل مؤثر بر شرایط جوی نیز مورد توجه قرار گیرند.

افزایش ۵۵۹ درصدی بارش‌های هرمزگان در سال آبی گذشته

مدیرکل هواشناسی هرمزگان در بخش دیگری از این نشست با تشریح وضعیت بارش‌های استان در سال آبی ۱۴۰۴ـ۱۴۰۵ اظهار کرد: میزان بارش‌های ثبت‌شده در استان نسبت به سال آبی پیش از آن حدود ۵۵۹ درصد افزایش داشته و در مقایسه با میانگین بلندمدت نیز حدود ۶۳ درصد بیشتر بوده است.

وی با اشاره به تفاوت میان مقایسه سالانه و میانگین بلندمدت افزود: میانگین بلندمدت بر اساس داده‌های ثبت‌شده در ایستگاه‌های هواشناسی و در یک دوره مرجع مشخص محاسبه می‌شود و یکی از شاخص‌های اصلی برای ارزیابی وضعیت اقلیمی مناطق مختلف است.

بیجندی ادامه داد: اگرچه افزایش بارش در بخش‌های مختلف استان مشاهده شده، اما میزان بارندگی در تمام شهرستان‌ها یکسان نبوده و موقعیت جغرافیایی، مسیر حرکت سامانه‌های بارشی و ویژگی‌های محلی در توزیع بارش‌ها نقش داشته‌اند.

وی با اشاره به پراکنش مکانی بارش‌ها گفت: در سال آبی گذشته، مناطق ساحلی و جزایر هرمزگان در مجموع سهم بیشتری از بارش‌ها دریافت کردند، در حالی که میزان بارندگی در بسیاری از مناطق داخلی استان کمتر از مناطق ساحلی بود.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان همچنین از افزایش قابل‌توجه بارش در برخی شهرستان‌ها، از جمله سیریک، نسبت به میانگین نرمال خبر داد و تأکید کرد که برای تحلیل دقیق وضعیت هر منطقه باید آمار ایستگاه‌های هواشناسی به‌صورت جداگانه بررسی شود.

افزایش دمای استان تا ۱.۷ درجه سانتی‌گراد

بیجندی با اشاره به وضعیت دمایی هرمزگان در سال آبی گذشته گفت: میانگین دمای استان حدود ۱.۵ تا ۱.۷ درجه سانتی‌گراد افزایش داشته است، هرچند شدت این ناهنجاری دمایی در مناطق مختلف یکسان نبوده است.

وی افزود: در برخی مناطق، به‌ویژه بخش‌هایی از شرق استان، اختلاف دما با میانگین بلندمدت به حدود ۲.۵ درجه سانتی‌گراد رسیده، در حالی که بندرعباس، بخش‌هایی از شمال استان و قسمت‌هایی از غرب هرمزگان در محدوده نزدیک‌تری به شرایط نرمال قرار داشته‌اند.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان با اشاره به شرایط دمایی مهرماه امسال اظهار کرد: داده‌های هواشناسی نشان می‌دهد مهرماه در بیشتر استان‌های کشور گرم‌تر از میانگین بلندمدت بوده و هرمزگان نیز از این وضعیت مستثنا نبوده است.

وی با تأکید بر اهمیت پیش‌بینی‌های دمایی افزود: بررسی دمای کمینه، بیشینه و میانگین برای بخش‌های مختلف اقتصادی، به‌ویژه کشاورزی و آبزی‌پروری، اهمیت زیادی دارد و می‌تواند در برنامه‌ریزی فعالیت‌های تولیدی و کاهش خسارت‌های احتمالی مؤثر باشد.

هشدار درباره تداوم خشکسالی؛ بارندگی یک‌ساله برای جبران کسری آب کافی نیست

مدیرکل هواشناسی هرمزگان با تأکید بر اینکه افزایش بارش‌های یک سال آبی به معنای پایان خشکسالی نیست، اظهار کرد: هرچند بارش‌های مناسب می‌توانند شرایط را در برخی مناطق بهبود دهند، اما شاخص‌های بلندمدت خشکسالی همچنان اهمیت زیادی دارند.

بیجندی افزود: ارزیابی خشکسالی تنها بر اساس میزان بارندگی انجام نمی‌شود و عواملی مانند تبخیر و تعرق نیز در محاسبه شاخص‌های مرتبط نقش دارند. به همین دلیل، افزایش بارش در یک سال آبی لزوماً به معنای جبران خشکسالی انباشته‌شده در سال‌های گذشته نیست.

وی تصریح کرد: کسری منابع آب زیرزمینی نتیجه سال‌ها تنش آبی متوالی است و نمی‌توان انتظار داشت این کسری تنها با یک یا دو سال بارندگی مناسب جبران شود.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان تأکید کرد: بهبود شرایط بارشی باید فرصتی برای مدیریت اصولی منابع آب، حفاظت از آبخوان‌ها و اصلاح الگوی مصرف باشد؛ زیرا پایداری منابع آبی استان به برنامه‌ریزی بلندمدت و اقدامات مستمر وابسته است.

بارش‌های بالاتر از نرمال در ۷۰ تا ۸۰ درصد مساحت استان

بیجندی با اشاره به وضعیت بارش‌ها در آغاز سال آبی ۱۴۰۵ـ۱۴۰۶ اظهار کرد: بررسی داده‌های مهرماه نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از هرمزگان، حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد مساحت استان، بارش‌هایی بالاتر از میانگین بلندمدت دریافت کرده است.

وی افزود: در حالی که برخی مناطق شمالی و غربی کشور بارش‌های مناسبی داشته‌اند، وضعیت در بخش‌هایی از مرکز و شرق کشور به شرایط نرمال نزدیک بوده است.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان با بیان اینکه تداوم شرایط بارشی به فعالیت سامانه‌های جوی در ماه‌های آینده بستگی دارد، گفت: برای ارزیابی وضعیت سال آبی جاری باید روند بارندگی‌ها و تغییرات دمایی در ادامه فصل به‌دقت بررسی شود و نمی‌توان بر اساس آمار یک ماه، درباره کل سال آبی نتیجه‌گیری قطعی کرد.

هشدارهای هواشناسی؛ از زرد تا قرمز

مدیرکل هواشناسی هرمزگان با تأکید بر نقش هشدارهای هواشناسی در مدیریت مخاطرات جوی اظهار کرد: هشدارهای هواشناسی بر اساس تحلیل داده‌ها و در محدوده‌های جغرافیایی مشخص صادر می‌شوند و شدت پدیده‌های جوی در تمام نقاط یک منطقه لزوماً یکسان نیست.

وی با اشاره به سطوح هشدار زرد، نارنجی و قرمز افزود: هر سطح هشدار بیانگر میزان و نوع مخاطره پیش‌بینی‌شده است و شهروندان و دستگاه‌های اجرایی باید متناسب با هشدار صادرشده، توصیه‌های ایمنی و اقدامات پیشگیرانه را جدی بگیرند.

بیجندی توضیح داد: ممکن است یک سامانه بارشی در محدوده تحت پوشش هشدار فعالیت کند، اما شدت بارش و پیامدهای آن در نقاط مختلف متفاوت باشد. برای نمونه، در شرایطی که ساکنان بندرعباس آثار محدودی از یک سامانه بارشی مشاهده می‌کنند، همان سامانه ممکن است در مناطقی مانند بندرلنگه بارش‌های قابل‌توجهی ایجاد کند و حتی موجب سیلاب شود.

وی افزود: پدیده‌هایی مانند تگرگ و بارش‌های شدید نیز ممکن است تنها در بخش‌هایی از محدوده فعالیت سامانه رخ دهند؛ بنابراین، مشاهده‌نشدن بارش شدید در یک نقطه به معنای نادرست‌بودن هشدار صادرشده برای منطقه‌ای دیگر نیست.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان از شهروندان خواست اطلاعات و هشدارهای جوی را از منابع رسمی دریافت کنند و از برداشت‌های نادرست بر اساس شرایط آب‌وهوایی یک منطقه برای قضاوت درباره سایر نقاط استان خودداری کنند.

صدور هشدار قرمز در شرایط محدودیت ارتباطی

بیجندی در بخش دیگری از نشست خبری، با اشاره به تجربه مدیریت مخاطرات جوی در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ اظهار کرد: با وجود محدودیت‌های ارتباطی در ایام جنگ و دشواری دسترسی به اینترنت، کارشناسان هواشناسی استان توانستند هشدار قرمز صادر کنند و با همکاری مسئولان، به‌ویژه مجموعه مدیریت بحران، در مدیریت پیامدهای مخاطرات جوی نقش مؤثری داشته باشند.

وی با تشریح منابع مورد استفاده برای پیش‌بینی شرایط جوی گفت: داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی، تصاویر ماهواره‌ای، اطلاعات رادارها و تحلیل مدل‌های مختلف پیش‌بینی از مهم‌ترین منابع مورد استفاده در بررسی وضعیت جوی و صدور هشدارها هستند.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان افزود: محدودیت دسترسی به اینترنت در فروردین‌ماه، فرایند تحلیل شرایط جوی و صدور هشدارها را با دشواری‌هایی مواجه کرد، اما کارشناسان این مجموعه برای انجام مسئولیت‌های خود تلاش کردند.

وی همچنین با اشاره به تجربه فعالیت سامانه بارشی آذرماه ۱۴۰۴ گفت: در جریان فعالیت این سامانه نیز هشدار قرمز صادر شد و با همراهی و هماهنگی مسئولان استان، به‌ویژه مدیریت بحران، اقدامات لازم برای مدیریت شرایط انجام گرفت.

رسانه‌ها حلقه مهم ارتباط هواشناسی با مردم هستند

بیجندی با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی به‌موقع در زمان وقوع مخاطرات جوی اظهار کرد: مسئولیت هواشناسی تنها به تحلیل داده‌ها و صدور هشدار محدود نمی‌شود و انتقال صحیح اطلاعات به مردم نیز اهمیت زیادی دارد.

وی با قدردانی از تلاش اصحاب رسانه افزود: رسانه‌ها با انتقال دقیق و به‌موقع هشدارها می‌توانند نقش مؤثری در آگاهی‌بخشی عمومی، افزایش آمادگی شهروندان و کاهش خسارات ناشی از مخاطرات جوی ایفا کنند.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان خاطرنشان کرد: تعامل مستمر میان هواشناسی، رسانه‌ها و مسئولان استان و بهره‌گیری از بازخورد مخاطبان می‌تواند به شناسایی نقاط ضعف و ارتقای کیفیت خدمات‌رسانی کمک کند.

ضرورت آمادگی برای بارش‌های شدید و سیلاب‌های مقطعی

بیجندی در جمع‌بندی سخنان خود با تأکید بر ضرورت آمادگی دستگاه‌های اجرایی در برابر سناریوهای مختلف جوی گفت: احتمال وقوع بارش‌های رگباری و سیلاب‌های مقطعی در برخی نقاط استان وجود دارد و لازم است پیش‌بینی‌های هواشناسی به‌صورت مستمر دنبال شود.

وی افزود: هماهنگی میان مدیریت بحران، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و سایر دستگاه‌های مسئول، به‌ویژه در زمینه پاک‌سازی مسیرهای دفع آب‌های سطحی، بررسی وضعیت رودخانه‌های فصلی و اطلاع‌رسانی به ساکنان مناطق پرخطر، در کاهش خسارات احتمالی اهمیت دارد.

مدیرکل هواشناسی هرمزگان در پایان تأکید کرد: ال‌نینو یکی از عوامل مؤثر بر شرایط اقلیمی است، اما پیش‌بینی بارش‌های استان به بررسی هم‌زمان شاخص‌های اقیانوسی، شرایط گردش جو، میزان رطوبت و فعالیت سامانه‌های بارشی نیاز دارد. ازاین‌رو، نه می‌توان افزایش بارش را صرفاً بر اساس وقوع ال‌نینو قطعی دانست و نه باید احتمال بارش‌های شدید و سیلاب‌های مقطعی را نادیده گرفت؛ موضوعی که ضرورت توجه به هشدارهای رسمی و آمادگی مستمر دستگاه‌های مسئول را دوچندان می‌کند.