قزوین به پشتوانه پیشینه علمی، تاریخی و هنری، به حق پایتخت خوشنویسی ایران است

به گزارش تجارت جنوب آنلاین از قزوین، مهدی نورمحمدی اظهار کرد: انتخاب قزوین به عنوان پایتخت صفوی توسط شاه طهماسب، یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ این شهر است و همین پیشینه تاریخی و فرهنگی، نقش مهمی در شکل‌گیری و شکوفایی هنر خوشنویسی در قزوین داشته است.

وی افزود: قزوین از گذشته یکی از مراکز مهم علمی کشور بوده و در حوزه‌هایی مانند فقه، حدیث، فلسفه و علوم دینی جایگاه ویژه‌ای داشته است. هنگامی که شهری به «دارالعلم» تبدیل می‌شود و کتابت و استنساخ کتاب در آن رونق می‌گیرد، طبیعی است که خوشنویسی نیز در آن رشد و توسعه پیدا کند.

این قزوین‌پژوه ادامه داد: یکی از نخستین خوشنویسان شناخته‌شده قزوین «نسلس عبدالله قزوینی» است که سابقه فعالیت او به قرن چهارم هجری بازمی‌گردد و از همین دوره می‌توان تاریخ خوشنویسی قزوین را دنبال کرد.

وی داشتن آثار تاریخی متعدد را یکی دیگر از دلایل رونق خوشنویسی در قزوین عنوان کرد و گفت: قزوین از نظر تعداد آثار تاریخی، جایگاه ویژه‌ای دارد و وجود بناهای تاریخی متعدد به معنای نیاز به کتیبه‌نگاری و حضور خوشنویسان در دوره‌های مختلف بوده است.

نورمحمدی با اشاره به دوره صفویه تصریح کرد: دوره طلایی خوشنویسی قزوین از زمانی آغاز شد که شاه طهماسب، قزوین را به پایتختی برگزید. در این دوره، هنرمندان، خوشنویسان، نقاشان، صنعتگران، دانشمندان و شاعران از نقاط مختلف کشور به قزوین آمدند و این شهر به یکی از مهم‌ترین مراکز هنر و کتاب‌آرایی تبدیل شد.

وی افزود: در دوره صفویه، مکتب نقاشی قزوین شکل گرفت و خوشنویسان برجسته‌ای همچون مالک دیلمی، عیسی رنگار، قاضی جهان سیفی و شرف‌الدین سیفی در قزوین فعالیت داشتند. متأسفانه بخش زیادی از کتیبه‌های ارزشمند این دوره از میان رفته و تنها نمونه‌های محدودی از آن آثار باقی مانده است.

این پژوهشگر با اشاره به جایگاه «میرعماد» در تاریخ خوشنویسی ایران اظهار کرد: قزوین افتخار دارد که زادگاه میرعماد سیفی قزوینی، یکی از بزرگ‌ترین خوشنویسان تاریخ ایران، است. میرعماد خط نستعلیق را به اوج زیبایی و کمال رساند و تأثیر او بر نسل‌های بعدی خوشنویسی انکارناپذیر است.

وی ادامه داد: در خانواده میرعماد نیز خوشنویسان بزرگی پرورش یافتند و «گوهرشاد خاتون»، از بانوان برجسته خوشنویس، از جمله چهره‌هایی است که نام او با تاریخ خوشنویسی قزوین پیوند خورده است.

نورمحمدی همچنین به دوره قاجار اشاره کرد و گفت: در این دوره نیز با ساخت بناهایی مانند مدارس، آب‌انبارها و مساجد، زمینه برای کتیبه‌نگاری و تداوم هنر خوشنویسی در قزوین فراهم شد.

وی «ملک‌محمد قزوینی» را از دیگر چهره‌های برجسته این هنر دانست و افزود: ملک‌محمد از پیشگامان خط تزئینی و نقاشی‌خط در قزوین بود و با کنار گذاشتن قالب‌های مرسوم مانند چلیپا و سیاه‌مشق، شیوه‌ای تازه در خوشنویسی ایجاد کرد که امروز نیز جایگاه ویژه‌ای در تاریخ این هنر دارد.

این قزوین‌پژوه از «عمادالکتاب» به عنوان آخرین استاد بزرگ خوشنویسی قزوین در دوره سنتی یاد کرد و گفت: محمدحسین سیفی قزوینی، مشهور به عمادالکتاب، شخصیتی چندوجهی داشت و علاوه بر خوشنویسی، در زمینه‌هایی مانند عکاسی و زبان‌آموزی نیز تبحر داشت؛ او همچنین با چاپ رسم‌المشق و نظام‌مند کردن شیوه آموزش خوشنویسی، نقش مهمی در انتقال سنت خوشنویسی قدیم به دوره جدید ایفا کرد.

نورمحمدی در ادامه گفت: کتیبه‌های تاریخی، سند هویت فرهنگی قزوین هستند و باید از آنها حفاظت شود، متأسفانه برخی از کتیبه‌های ارزشمند شهر در سال‌های گذشته به سرقت رفته یا از بین رفته‌اند و لازم است برای حفاظت و ثبت و نگهداری این آثار اقدام جدی صورت گیرد.

وی با اشاره به جایگاه امروز قزوین در عرصه خوشنویسی گفت: پس از درگذشت عمادالکتاب، خوشنویسی در قزوین برای مدتی دچار افول شد، اما از دهه‌های ۴۰ و ۵۰ با فعالیت استاد ابوالحسن محص مستشاری و راه‌اندازی شعبه انجمن خوشنویسان قزوین، دوباره چراغ این هنر در شهر روشن شد.

نورمحمدی در پایان تأکید کرد: امروز نیز قزوین با برخورداری از استادان برجسته و شمار قابل توجهی از هنرمندان دارای درجات ممتاز و عالی، به حق یکی از پایگاه‌های مهم خوشنویسی کشور است، اما نباید تنها به افتخارات گذشته تکیه کرد و باید برای حفظ اصالت آثار خوشنویسی قزوین برنامه‌ریزی جدی داشت.