قلم؛ امانتی برای حقیقت، نه ابزاری برای تخریب

به گزارش خبرنگار تجارت جنوب آنلاین از هرمزگان، ۱۷ مرداد دیگری از راه رسید مزین به روز خبرنگار تا فرصتی باشد برای تجلیل از صاحبان قلمی که من آنان را مسوول و مهمترین نقش آفرین عرصه های مختلف  سیاسی،اقتصادی  اجتماعی و … در جامعه می بینم، رسالت آنان آگاهی‌بخشی، مطالبه‌گری، دفاع از حقیقت و پاسداری از حقوق مردم است.  رسالتی ارزشمند و ماندگار که بر پایه اخلاق، انصاف، استقلال، قانون‌مداری و احترام به کرامت انسانی استوار باید باشد و معیاری برای تکریم و تقدیر!

اما آنچه در سال‌های اخیر با گسترش شبکه‌های اجتماعی و سهولت انتشار محتوا مشاهده میشود مرز میان خبرنگاری حرفه‌ای و فعالیت‌های هیجانی و غیرمسئولانه در برخی موارد کمرنگ شده است. نبود آموزش‌های کافی و نظارت مؤثر سبب شده گاه فضای نقد منصفانه و مطالبه‌گری جای خود را به تخریب، ترور شخصیت، توهین، انتشار اطلاعات خصوصی و تسویه‌حساب‌های شخصی یا سیاسی بدهد. رفتاری که نه با اخلاق رسانه‌ای سازگار است و نه با قانون.

متأسفانه در این میان گاهی ما تحت تأثیر جریان‌های سیاسی یا منافع شخصی به جای هم‌افزایی و همدلی به تخریب اشخاص و حتی گاها همکاران و فعالان رسانه‌ای روی می‌آوریم. در حالی که اختلاف‌نظرها و سوءتفاهم‌ها پیش از هر چیز باید با گفت‌وگو، تعامل، رعایت اخلاق حرفه‌ای و احترام متقابل حل‌وفصل شود نه با فضاسازی رسانه‌ای و خدشه‌دار کردن آبرو و شخصیت افراد. و نباید فراموش کنیم که قلم، امانت است نه ابزار قدرت.

 خبرنگار به واسطه در اختیار داشتن تریبون و قدرت رسانه، حق ندارد آبرو، حیثیت یا حقوق اشخاص را بدون دلیل، مستندات کافی و رعایت انصاف هدف قرار دهد.

داشتن قلم و رسانه به معنای مصونیت از نقد یا مسئولیت نیست و نباید این تصور ایجاد شود که می‌توان درباره هر شخصی هر آنچه خواست نوشت و در مقابل، او حق دفاع، اعتراض یا پیگیری قانونی نداشته باشد. بنابر این ما فقط خبرنگاران نیستیم بلکه هر کدام از ما یک مسوول است. 

آزادی بیان هم در کنار مسئولیت معنا پیدا می‌کند همان‌گونه که حق نقد محترم است، حق پاسخ، حق دفاع و حق حفظ کرامت و آبروی افراد نیز محترم و مورد حمایت قانون است. رسانه زمانی اعتبار خود را حفظ می‌کند که میان مطالبه‌گری و تخریب، نقد و توهین، شفافیت و نقض حریم خصوصی مرز روشنی قائل باشد.

بنابر این قلم شمشیر عدالت است نه خنجری برای آبروی مردم.

قدرت قلم مجوز تعرض به حیثیت افراد نیست همان‌گونه که هیچ‌کس حق ندارد آزادی بیان را به ابزاری برای تضییع حقوق دیگران تبدیل کند.

نقد، زمانی ارزشمند است که مستند، منصفانه، بی‌طرفانه و با هدف اصلاح امور باشد؛ نه ابزاری برای حذف رقیب، انتقام، جلب مخاطب یا تأمین منافع سیاسی و شخصی. همان‌گونه که حق مردم برای دانستن محترم است، حق اشخاص بر حفظ آبرو، حریم خصوصی و کرامت انسانی نیز حقی مسلم و غیرقابل اغماض است.

امروز بیش از هر زمان دیگری، آموزش مستمر حقوق رسانه، قوانین مرتبط با جرایم رایانه‌ای، حفظ حریم خصوصی، حقوق شهروندی و اخلاق حرفه‌ای برای فعالان رسانه ضروری است زیرا خبرنگار آگاه به قانون، نه‌تنها از حقوق مردم دفاع می‌کند بلکه از خود و رسانه‌اش نیز در برابر مسئولیت‌های حقوقی و اخلاقی محافظت خواهد کرد.

در مقابل انتظار می‌رود مسئولان نیز با سعه‌صدر، احترام به آزادی‌های قانونی رسانه‌ها، دسترسی شفاف به اطلاعات و حفظ شأن و امنیت شغلی خبرنگاران زمینه فعالیت حرفه‌ای و نقد سازنده را فراهم کنند. نقد منصفانه تهدید نیست بلکه فرصتی برای اصلاح، پاسخگویی و افزایش اعتماد عمومی است.

روز خبرنگار، روز تعهد به حقیقت، قانون، اخلاق و کرامت انسان است. ضمن تبریک این روز،  امید که قلم‌ها همواره در مسیر عدالت، انصاف، وحدت، آگاهی و حفظ آبروی مردم به حرکت درآیند و هیچ‌گاه ابزار تخریب، تسویه‌حساب یا بازی‌های سیاسی نشوند.